7 HAZİRAN TÜRK İŞARET DİLİ BAYRAMI

Share

İletişim kurmak insanlar arasındaki zorunlu durumlardan biridir. Her insan kendini anlatmak ve karşısındakini anlamak için ortak bir iletişim paydasında buluşmaktadır. İnsanlar arasındaki iletişim dilsel ifadelerle, vücut diliyle ve karşılıklı etkileşimle meydana gelir.

Dilsel ve işitsel yetisini kullanamayan sağır ve dilsizler ise kendi aralarında iletişim kurmak için el hareketleri ile mimiklerini kullanırlar. Jestlerle ve mimiklerle yapılan bu işaretlerin tümüne işaret dili denir.

Ülkemizde son yıllarda kendisine verilen önem artmaya başlayan işaret dili için 7 Haziran tarihi Türk İşaret Dili Bayramı olarak kabul edilmiştir.

Türk İşaret Dili Tarihçesi

ilk kez Fatih Sultan Mehmet döneminde sarayda dilsizler görevlendirilmeye başlanmış olup Kanuni Sultan Süleyman döneminde işaret dilinin saray görevlileri tarafından öğrenilmesi zorunlu hale getirilmiştir. 17. yüzyıla gelindiğinde sarayda sayısı altmışa ulaşan bî-zabân, yani dilsiz görevli olduğu tahmin ediliyor. Bu görevliler işaret dili ile iletişim kurardı. Evliya Çelebi, Seyahatname’de sarayda kullanılan işaret diline değinmiştir. Osmanlı Devleti’nde saray dışındaki işitme engellilerin eğitimi için ilk defa 1889’da Dilsiz Mektebi açılmış; dilsiz mektebinde işaret dili ile öğretim yapıldığı gibi sözel öğretim de uygulanmıştır. 1923’te İzmir’de engelliler için açılan okulda ise sözel eğitim uygulanmıştır. 1944’te Süleyman Gök’ün girişimiyle açılan Sağır Dilsiz ve Körler Okulu, 1953’te Millî Eğitim Bakanlığına devredilmiştir. Bu tarihten sonra da okullarda Türk İşaret Dilinin kullanımından vazgeçilmiş, işitme engellileri konuşturmaya yönelik çalışmalar yapılabilmesi için sözel öğretim yaygınlaştırılmıştır.

Türkiye dışında dünyaya bakacak olursak; dünyada da 1880 yılında Milano Kongresi’nde işaret dili ile eğitimden vazgeçilmiş, sözel öğretime geçilmiştir. Ancak 1960’lı yıllardan sonra dünyada tekrar işaret dili öğretimi yaygınlaşmaya başlamıştır. TRT 1984’te televizyonda İşitme Özürlüler Haber Bülteni’ni Türk İşaret Dili ile yayımlamıştır. Bunun yanı sıra ilk kez 1995’te Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Yetişkinler İçin Türk İşaret Dili Kılavuzu yayımlanmıştır. 2005’te Engelliler Kanunu’nun 15. maddesiyle Türk İşaret Dili resmen tanınmış olmuştur. Ayrıca Türk Dil Kurumu, Türk İşaret Dilinin geliştirilmesi, sözlüğünün yanı sıra dil bilgisinin hazırlanması ile görevlendirilmiştir. 7-8 Haziran 2007 günlerinde ilk Türk İşaret Dili Çalıştayı düzenlenmiştir. Dönemin Aileden Sorumlu Devlet Bakanı Nimet Çubukçu, Millî Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik ve TDK Başkanı Prof. Dr. Şükrü Halûk Akalın’ın katılımıyla gerçekleştirilen çalıştayda Türk İşaret Dili Parmak Abecesinin çift elle yapılması oy çokluğu ile kabul edilmiş ve işaretler tek tek belirlenmiştir. Yapılan bir teklifle de 7 Haziran, oy birliği ile Türk işaret dili bayramı olarak kabul edilmiş ve o zamandan beri her yıl aynı gün kutlanmıştır.

 

ATAKUM İŞİTME ENGELLİLER SPOR KULÜBÜ

Samsun’da ise işaret dilinin gelişimi adına önemli çalışmalara imza atan bir spor kulübü var. Atakum İşitme Engelliler Spor Kulübü işitme engelliler ile birlikte yürüttüğü projeler ve yetiştirdiği sporcular ile adından söz ettirmeyi başarıyor.

Bizlerde HaberHayat olarak hem Türk İşaret Dili Bayramını kutlamak hemde yanlarında olabilmek adına Atakum İşitme Engelliler Spor Kulübü Yönetim Kurulu Başkanı, İşaret Dili Eğitmeni Ve Tercümanı Tugay Kurtgözlü ile işaret dili ve Atakum İşitme Engelliler Spor Kulübü üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

 

HABERHAYAT: Tugay bey öncelikle kendinizden ve kulübün amacından bahsedebilir misiniz?

TUGAY KURTGÖZLÜ: İşitme engelli bir aileden geliyor olmam dolayısı ile ana dilim işaret dili. Bu nedenle mesleki seçimimde doğal süreçle bu şekilde gelişmiş oldu. 2015 yılında Atakum İşitme Engelliler Spor Kulubünü kurduk. Ana hedefimiz işitme engellileri sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler ile biraz daha sosyalleştirebilmek ve kendilerini daha iyi ifade edebilmelerini sağlayabilmek. Bu konuda farkındalık yaratarak işitme engellilerinin erişim haklarının geliştirilmesini sağlamak. Faaliyet göstermeye başladığımız günden itibaren birçok başarılı projeye imza atmayı başardık. Hatta bunların içerisinden proje adımızdan doğan yeni dernekler ve kuruluşlar bile ortaya çıktı.  Samsun’da 8000 Atakum’da ise 1200 işitme engelli var. Bu rakamlar illere göre Türkiye ortalamasının üzerinde rakamlar. İşitme engellilerin dil konusundaki problemlerini çözmek istiyoruz. İşitme engellilerin birçok problem var ama bunların en başında iletişim problemi geliyor. Buda bir çok soruna yol açabiliyor. Mesela işitme engelliler işitme engelli olmayan insanlara göre % 70 daha fazla kalp, şeker ve tansiyon gibi rahatsızlıklarla yakalanıyor. Bu durum işitme engellilerin yıllarca kendilerini ifade edememesinin verdiği etkilerden kaynaklanıyor. Bizde bu bağlamda işitme engellilerin kendilerini daha iyi ifade edebilmeleri adına işaret dili eğitimleri veriyor bu eğitimlerin süresini uzatıyor ve bu bireyler ile bir bağ kurarak iletişimde kalmaya devam ediyoruz.

 

HABERHAYAT: Peki, neden Türk işaret dili deniliyor?

TUGAY KURTGÖZLÜ:  Türk işaret dili dünya işaret dilleri arasında yer alan en eski diller arasında yer alıyor. Coğrafyamız çok eski tarihlerden itibaren işaret diline önem vermiş ve kendi işaret dilini geliştirmiştir. Osmanlıya baktığımızda 1800’lü yılların sonunda Grati Efendi tarafından ilk işaret dili mektebi açılmış. Bu okullardan çıkan insanlar hükümdarın yanında ve yakınında görevler almışlar. Hatta hükümdarların bile işaret dili öğrendiği söylenir. İşaret dili ile ilgili en büyük yanlış bilgi işaret dilinin bütün dünyada aynı olduğunun sanılmasıdır. Türk işaret dili kendine özgü bir dildir. İşte bu yüzden Türk İşaret Dili diyoruz. Garti Efendi’nin açtığı okuldan 1953 yılına kadar başarıyla giden bu okullar 1953 yılında işaret dilinin okullarda yasaklanmasıyla birlikte sekteye uğruyor ve 2007 yılına kadar bu eğitim okullarda verilemiyor. Bu dönemde hiç bir çalışma yapılamaması ve uzun yıllar eğitimlerin durması sebebiyle kaldığı yerden devam edemedi. Daha sonra geliştirilen projelerle yaşanan gelişmeler olmuşsa da henüz hala yeterli değil. Bizlerde bu dilin ve eğitim gelişebilmesi adına elimizden geldiğince çalışmalarımızı yürütüyoruz.

 

HABERHAYAT: Spor faliyeti olarak neler yapıyorsunuz?

TUGAY KURTGÖZLÜ: İşitme engelli bireylerin sportif faaliyetlerle de sosyalleşmelerini ve kendilerini daha iyi ifade edebilmeleri amacıyla sportif faliyetler yürütüyoruz. Güreş takımımız kurulduktan 1 yıl sonra Türkiye şampiyonu oldu. Yine Mersinde yapılan işitme engelliler olimpiyatlarında güreşçilerimiz ve tekvandoda bir kızımız ulusal çapta başarılar getirdiler. Kurulduğumuz günden itibaren şehrimize her yıl en az 5 madalya getirmekteyiz.

Ben aynı zamanda İşitme Engelliler Federasyonu il temsilcisiyim. Yakın zaman içerisinde federasyon ile birlikte işitme engelliler ile ilgili sportif tarama ve yetenek testi yapacağız. Ülkemizde toplam 3 buçuk milyon işitme engelli vatandaşımız var. Buna rağmen bu faliyetlere katılabilen işitme engelli sayısı oldukça az. Bu çalışma ile de daha fazla işitme engelkli vatandaşımızı bu faaliyetlere yönlendirmek onları bulmak ve keşfetmek amacındayız. Şu an için bünyemizde 10 adet milli sporcu yetiştirmeyi başardık. Amacımız yapacağımız çalışmalar ile bu sayısı daha fazla arttırmak.

 

HABERHAYAT: İşaret dili eğitimi hakkındaki düşünceleriniz nedir?

TUGAY KURTGÖZLÜ: İşaret dili eğitimleri çok yaygınlaştı ama çok niteliksiz hale geldi. Birde eğitmen eğitimleri çok hızla ilerliyor ve kısa sureli oluyor. Bizim istediğimiz işitme engelli bireylerin eğitmen olması ve sadece dillerini değil kültürlerini de aktarabilmeleri. Bu yöntemin çok daha etkili olacağını düşünüyoruz. İşaret  dili öğrenmek isteyen insanlar bu dili öğrenirken bir işitme engelliyi görerek tanıyarak öğrensinler. Bu onları daha iyi anlamalarını ve öğrendikleri şeye olan saygılarını arttıracaktır.

 

HABERHAYAT: Son olarak söylemek istediğiniz bir şey var mı?

TUGAY KURTGÖZLÜ: İşitme engelli bireylerin toplum içerisinde daha fazla yer alabilmesini sağlamak adını elimizden geleni yapmamız gerekiyor. Son yıllarda bununla ilgili çalışmalarımızda hızla gelişiyor.  7 Haziran Türk İşaret Dili Bayramı olarak bu etkinliklerin duyurulması açısından son derece önemli ve değerli bir tarih. Atakum işitme Engelliler Spor Kulübü olarak / haziran Türk İşaret Dili Bayramını en içten dileklerimizle kutluyor ve işitme engelli bireylerin toplum içerisinde daha aktif bir rol alabilmesini diliyoruz. Ayrıca derginizde bizlerede yer ayırdığınız için teşekkür ederiz.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir