STRESLE YAŞAMAK – Selinay Seyhan

Share

Peki nasıl? Son zamanlarda psikolojik ve fizyolojik bütün rahatsızlıkların sebebi, zorlu yaşam koşullarıyla birlikte evde, işte, sokakta, trafikte, okulda, her yerde bizimle olan stres… Bireyin, “stresör” diye adlandırdığımız içsel ve dışsal kaynaklı olumsuz etkenlere verdiği fizyolojik, biyolojik ve psikolojik tepkilerdir.

Bu sefer dilimizden düşmeyen ve hepimizin hayatını zaman zaman zorlaştıran stres kavramına uzaktan bakalım ve neler çıkacak görelim istiyorum. Sahi nedir bu stres?  Ne oluyor da ortaya çıkıyor, yüz yüze geldiğimizde onunla nasıl bir ilişki yaşıyoruz?

Hemen şimdi ya da en uygun bir zamanda elinize bir kağıt kalem alın ve aşağıda yazan sorulara kısa kısa cevaplamaya çalışın. Mükemmel şeyler yazmanız beklenmiyor. Sadece “stres” dediğimiz kavrama uzaktan bir gözle değerlendirmek,  ne olduğunu, içinde neler barındırdığını anlamaya çalışacağız.

  • Stresliyim ya da stres yaşamıştım dediğinizde hangi tür olay ve durumlardan bahsediyorsunuz?
  • En son zaman stres yaşamıştınız?
  • Stresliyken hangi duyguları hissettin ? ( korku, kaygı, pişmanlık, üzüntü, öfke, endişe vb.)
  • Stresliyken hangi bedensel belirtileri yaşadın? (kalp atışında hızlanma, terleme, nefes darlığı, baş ve mide ağrısı vb.)
  • Stresliyken ne yaptın, nasıl davrandın?
  • Stresliyken yaptığın şeyin sana faydası / zararı oldu mu?
  • Bahsettiğiniz olay ya da durumda stresli olmasaydınız nasıl davranırdınız?
  • Stresi hayatımızdan çıkarmamız mümkün mü ya da çıkarmalı mıyız?
  • Stresli olmak bazen avantajdır desem bana ne söylersiniz?

Bu sorularla birlikte aslında ortaya çıkarmak istediğimiz şey, hem kendimizi hem stres yaşama biçimimizi daha iyi anlamamızı sağlamak. Verdiğiniz cevaplarla birlikte stresi nasıl gözlemliyorsunuz?

Yoğun stres yaşadığımız bir olayda ya da durumda bazen çok fazla düşünme fırsatımız olmayabilir. Yaşadığımız duygudan ötürü kitlenmiş hissedebiliriz ve sağlıklı bir değerlendirme ve karar süreci olmayabilir.  Stresin ne olduğunu ve bizi, bedenimizi, psikolojimizi ve davranışlarımızı nasıl etkilediğini bilmek ilk yardım çantası özelliği taşıyabilir. Stres anında önceden öğrendiğimiz bilgileri devreye sokup daha sakin kalabilmek, sağlıklı düşünmek ve değerlendirme yapabilme şansımız artar.

Hepimiz zaman zaman hafif ya da yoğun düzeyde stres yaşıyoruz ve farklı stres tepkileri geliştirebiliyoruz. Aynı durumlarda farklı stres tepkileri verdiğimiz gibi baş etme yöntemlerimiz de farklılık gösterir. Yine stresle baş etme yöntemlerimizi keşfedip bunların farkında olarak stresle karşılaşmak, panik olmuş ve ne yapacağını bilemez halde stres yaşamaktan oldukça farklı ve yararlıdır. O yüzden herhangi bir stresörle karşılaştığımızda neyin bize iyi geldiğini şu an listenin sonuna ekleyebiliriz. Ancak bize iyi hissettiren bu madde stresten uzaklaşmak için başvurduğumuz bir kaçınma davranışı olmamalıdır. Stresliyken hissettiğimiz olumsuz duyguları bastırmak ya da onlardan kaçmak için yaptığımız herhangi bir eylem bir baş etme davranışı olmadığı gibi çözüm odaklı değildir.

Anne karnından yaşlılık dönemine kadar olan yaşam sürecinin her evresinde stresörler ve stresle baş etme becerileri farklılık gösterir. Bilmemiz gereken önemli kısım ise, her dönemde farklı biçimlerde karşılaştığımız stres kavramı hep var olacağından ötürü; bireylerin biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenlerden dolayı kendisine uygun baş etme becerileri geliştirmesi gerektiğidir. Buna ek olarak; stresi nasıl algıladığımız ve nasıl tepki verdiğimiz pek çok faktörden etkilenmektedir. Bu yüzden, stresle ne yapacağımızı bilmek her zaman kolay bir süreç olmayabilir. Sürekli stresli hissetmek, hemen hemen her durumda bunu sürdürüyor olmak ve kendimizi rahatlatıp doğru adımlar atamıyorsak daha derine inmek gerekebilir. Beynimizde, düşüncelerimizde ne oluyor da stresle baş etmekte bu denli zorlanıyoruz? Yarattığı stresin kontrol edilemediği, sizi kilit durumda bırakan olay ve durumlar var ise, olayları ve baş etme becerilerinizi gözden geçirmek için bir uzmandan yardım alabilirsiniz. Yukarıdaki soruları cevaplamak, stresle ilişkinize yeni bir boyut kazandırmak ve uygun baş etme becerileri kazanmak açısından atılacak ilk adım olabilir. Belli bir farkındalık kazanan bireylerin stresle daha iyi baş ettiği ve yaşamsal krizleri daha kolay çözümlediği görülmektedir.

Elbette stresin kaynağını bulmak, farkında olmadığımız kişilik özelliklerimizi tanımak, değişimlere karşı esnek olmak, yeni koşulları kabullenme gücü, stresten kaçınma davranışlarımızı fark etmek gibi pek çok faktör stresle yaşamda bizi zorlar. Bunları öğrenmek, hayat yolunda bizi sakinleştirir ve hem psikolojik hem bedensel olarak daha sağlıklı yürümemize yardımcı olur. Stressiz bir hayat pek mümkün olmasa da stresle sağlıklı bir ilişki kurmak oldukça mümkündür.

 

Selinay Seyhan

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir